Kurtuluş Savaşı'nın ilk yıllarında kurulan (23 Nisan 1920) Türkiye Büyük Millet Meclisi, halktan kopuk Osmanlı yönetiminin yanında, halkın içinden seçilen temsilcileriyle; halk iradesinin gerçek temsilcisi olmuş, iyice eskimiş ve yıpranmış kişisel saltanatsa, TBMM'yi, yani ulusun egemenliğini tanımamasının yanı sıra, Sevr Antlaşması'nı imzalamış, düşmanla işbirliği yapıp, çıkarttığı ayaklanmalarla Ulusal Kurtuluş Savaşı'nı engellemeye çalışmıştı. 23 Nisan 1920'den başlayarak ulusal egemenliğe dayalı devletin kurulmasıyla kişisel saltanata kalkmış gözüyle bakan Mustafa Kemal, İtilaf Devletleri'nin Lozan Barış Konferansı'na Ankara Hükümetinin yanı sıra Osmanlı Hükümeti temsilcileri de çağırmaları üstüne, 1 Kasım 1922'de TBMM'de yaptığı konuşmada ulus'un akla aykırı olduğunu belirterek, saltanatın kaldırılmasını istedi. Milletvekillerinin ateşli konuşmalarla Atatürk'ü desteklemelerinden sonra, saltanatın İstanbul'un işgal tarihinden (16 Mart 1920) başlayarak kalkmış olduğu oybirliğiyle kabul edildi. Saltanatın kaldırılmasıyla Padişahlık sıfatı kalkan Mehmet VI Vahdettin de, 17 Kasım günü İngiliz Komutanlığına başvurarak, bir İngiliz zırhlısıyla İstanbul'dan ayrıldı.
Cumhuriyetin İlanı (29 Ekim 1923)
Alıntı:
Saltanatın kaldırılmasının ve Lozan Barış Antlaşması'nın ardından TBMM'de en çok tartışılan konulardan biri, yeni devletin niteliği sorunuydu. Kendisi bir hükümet olan TBMM'nin ayrı bir hükümeti ve bu hükümeti yönetecek bir başbakanın bulunmaması, meclis içinden bakanların seçiminde adayların gerekli oyu sağlamakta güçlük çekmeleri, sürekli sorunlara yol açmaktaydı. 27 Ekim 1923't Ali Fethi (Okyar) Bey başkanlığındaki hükümetin istifası ve Cumhuriyet Halk Partisi grubunun yeni hükümet listesi üstünde anlaşmaya varamaması üzerine, Atatürk 28 Ekim gecesi arkadaşlarını toplayarak sorunun gerçek çözümüyle ilgili düşüncesini açıkladı ve İsmet İnönü'yle o gece, devletin niteliğinin cumhuriyet olduğunu saptayan bir yasa tasarısı hazırladı. Ertesi gün TBMM, yapılan işin; "çoktan doğmuş olan çocuğun adını koymak" olduğunun milletvekillerine açıklanmasından sonra, saat 20.30'da Anayasa değişikliğini kabul ederek cumhuriyeti ilan etti ve oybirliğiyle alınan bu karardan sonra cumhurbaşkanı seçimine geçerek, gene oybirliğiyle Gazi Mustafa Kemal Paşa'yı Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk cumhurbaşkanı olarak seçti.
Halifeliğin Kaldırılması (3 Mart 1924)
Alıntı:
Saltanatın kaldırılmasından ve Mehmet VI Vahdettin'in İstanbul'dan ayrılmasından sonra, TBMM'nin 18 Kasım 1922'de halife seçmiş olduğu Abdülmecit Efendi, eski rejim yanlılarının tek umudu haline gelmiş, bundan güç alan Abdülmecit Efendi de, yeniden törenler düzenlemeye, demeçler vermeye bazı İslam ülkelerinin kendisine bağlılık bildirmeleri üzerine, İslam dünyasının önderi tavrı takınmaya başlamıştı. Bu durumun yeni kurulmuş cumhuriyet yönetimi için tehlikeli olabileceğini kavrayan Atatürk, İzmir'deki ordu tatbikatları sırasında ordu komutanlarına hilafetin kaldırılması konusunda düşüncesini açıklayıp, yasanın meclis gündemine getirilmesini kararlaştırdı. 1 Mart 1924'teki bütçe görüşmelerinde halifeye ve Osmanlı hanedanına verilecek ödenek konusunun gündeme getirilmesinden sonra, 3 Mart 1924'te kabul edilen yasayla, halifelik kaldırılıp, ilerde saltanat ve halifelik iddiasında bulunmamaları için Osmanlı hanedanı üyelerinin de yurt dışına çıkarılmaları kabul edildi.
⚖ HUKUK VE TOPLUMSAL ALAN
Medeni Kanunun Kabulü (17 Şubat 1926)
Alıntı:
Osmanlı İmparatorluğu döneminde hukuk işleri din kurallarına göre yönetilmekte olduğundan, çağdaş toplumlar düzeyine erişmek isteyen Türk toplumunun temel gereksinmelerinin, söz konusu hukuk yapısıyla karşılanamayacağı anlaşılmıştı. İsviçre Medeni Kanunu örnek alınarak hazırlanan Medeni Kanun, 17 Şubat 1926'da TBMM'de kabul edilerek, yürürlüğe kondu. Bunu, öbür temel yasalar ile, ceza hukuku alanındaki boşlukları gideren Ceza Kanunu'nun kabul edilip (1 Mart 1926) yürürlüğe konması izledi.
Tarikatların Kaldırılması, Tekke ve Zaviyelerin Kapatılması (30 Kasım 1925)
Alıntı:
"Türkiye Cumhuriyeti şeyhler, dervişler, müritler memleketi olamaz. Türkiye Cumhuriyeti her alanda doğru yolu gösterecek, uyaracak güçtedir. Biz uygarlığın bilim ve fenninden güç alıyoruz ve ona göre yürüyoruz. Başka bir şey tanımayız" diyen Atatürk'ün sözleri ışığında harekete geçilerek, 30 Kasım 1925'te çıkarılan yasayla tekkeler ve zaviyeler kapatıldı.
Laikliğin Kabulü (1928-1937)
Alıntı:
10 Nisan 1928'de Anayasa'nın ikinci maddesini değiştirip, milletvekilleri ile cumhurbaşkanının ant içerken söylemek zorunda oldukları "vallahi" sözcüğünü maddelerden çıkardı. 5 Şubat 1937'de Anayasa'nın ikinci maddesinde laiklik ilkesine yer verilmesi ve Türkiye Cumhuriyeti'nin laik bir devlet olduğunun yazılmasıyla, laiklik devrimi tamamlanmış oldu.
Kadın Haklarının Tanınması (1930-1933 ve 1934)
Alıntı:
Atatürk'ün girişimiyle kadınların iktisadi ve siyasal yaşama katılmaları yönünde bir dizi değişiklik yapılarak, 1930'da belediye seçimlerinde seçme, 1933'te muhtar seçme ve 5 Aralık 1934'te milletvekili seçme ve seçilme haklarının tanınmasıyla, Türk kadını Avrupa devletlerinin çoğundaki kadınlardan daha ileri haklar elde etti.
🎩 SOSYAL VE KÜLTÜREL DEVRİMLER
Şapka ve Kıyafet Kanunu (25 Kasım 1925):
Halkı çağdaş düzeye çıkarmak amacıyla şapka giyilmesi kabul edildi ve dinsel giysilerle sokakta gezilmesi yasaklandı.
Takvim, Saat ve Ölçülerde Değişiklik (1925 ve 1931):
Miladi takvim, alafranga saat ve metrik sistem (kg, metre vb.) kabul edilerek Batı ile ilişkiler kolaylaştırıldı.
Soyadı Yasasının Kabulü (21 Haziran 1934):
Karmaşayı önlemek için her Türk'e soyadı zorunluluğu getirildi. Meclis, Mustafa Kemal'e "Atatürk" soyadını verdi.
📖 EĞİTİM VE DİL DEVRİMLERİ
Eğitim ve Öğretim Devrimi (3 Mart 1924)
Alıntı:
Öğretimin Birleştirilmesi yasasıyla mahalle mektepleri ve medreseler kaldırıldı, eğitim Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlandı. İstanbul Üniversitesi kuruldu.
Harf Devrimi (1 Kasım 1928)
Alıntı:
Türkçe sesleri dile getirmede güçsüz kalan Arap alfabesi yerine, Türkçe'nin yapısına en uygun olan Latin alfabesi kabul edilerek yürürlüğe kondu.
Dil Devrimi (12 Temmuz 1932)
Alıntı:
Türkçe'nin özleştirilmesini amaç alan Atatürk, Türk Dili Tetkik Cemiyeti'ni (Türk Dil Kurumu) kurdurarak Türkçe'nin bilim ve sanat diline dönüşmesi çalışmalarını başlattı.
02 Mart 2026, 22:40
Üye No: 3
Şehir: 
Cinsiyet: 
WebSite: 
IRC: 
İlgi Alanım: 
Mesaj Sayısı: 1.978
Aldığı Beğeni: 421
Beğendikleri: 1079
ATATÜRK ‘ün DEVRİMLERİ 
Normal
